De weg ligt open…

Waarom?

 
Share Button

Algemeen

Door regelmatig te lopen, behoud of herstel je het evenwicht tussen lichaam en geest en kan je (psychische) klachten die zich in de toekomst zouden kunnen voordoen als gevolg van een onevenwicht tussen lichaam en geest, vaak voorkomen.

Runningtherapie

Evidentie voor depressie

Sinds begin jaren negentig is er ook in Nederland onderzoek gedaan naar ‘runningtherapie’, lopen ter behandeling van depressies. De stroom van positieve publicaties is sindsdien gestaag gegroeid.

In de multidisciplinaire richtlijn voor depressie uit 2005 in Nederland werd runningtherapie al genoemd als belangrijke complementaire (= als aanvulling op andere behandelingen, met name antidepressiva en/of psychotherapie) behandelmethode waarvoor redelijke evidence bestaat (Landelijke Stuurgroep Multidisciplinaire Richtlijnontwikkeling in de GGZ. Multidisciplinaire richtlijn depressie 2005. Richtlijn voor de diagnostiek en behandeling van volwassen cliënten met een depressie. Utrecht: CBO, 2005).

Maar er zijn aanwijzingen dat runningtherapie ook als opzichzelfstaande interventie effectief is. In een gerandomiseerd placebogecontroleerd onderzoek onder meer dan 200 personen bleek intensief aeroob trainen gedurende 16 weken even werkzaam als een antidepressivum over dezelfde periode (Blumenthal JA, Babyak MA, Doraiswamy PM, et al. Exercise and pharmacotherapy in the treatment of major depressive disorder. Psychosom Med 2007;69(7): 587-96). De meeste deelnemers aan dit onderzoek hadden een milde tot matig ernstige depressie, maar ernstige depressie was geen exclusiecriterium. Het onderzoek levert geen bevestiging voor het advies om bij ernstige depressie altijd een antidepressivum voor te schrijven. Een combinatiebehandeling zou volgens B. Bakker en S. van Woerkom, de meeste kansen bieden (Tijdschrift Praktische Huisartsgeneeskunde, Bewegingsapparaat, Bijblijven, 2010-10, p. 27).

Evidentie bij andere diagnosen

Dat runningtherapie ook bij andere diagnosen, zoals angststoornissen, somatomorfe stoornissen of verslavingen, werkzaam is, is niet uitvoerig wetenschappelijk onderbouwd, maar wel aannemelijk. Ook ‘vage’ diagnosen zoals burnout of chronischevermoeidheidssyndroom zijn wellicht gunstig te beïnvloeden met runningtherapie, maar ook hiervoor is geen wetenschappelijke evidence. De vraag is echter of er eerst evidentie moet zijn voordat runningtherapie grootschaliger in de klinische praktijk wordt geïmplementeerd. Gerandomiseerd gecontroleerd klinisch onderzoek is zeer tijdrovend en kostbaar, en financiering door farmaceutische ondernemingen is bij deze interventie niet aan de orde… Een bijkomend argument is dat runningtherapie goed in te passen is in een ‘stepped care’-benadering. Het is een weinig ingrijpende behandeling die bij onvoldoende effect alsnog kan worden gevolgd door medicatie of psychotherapie.

Werkingsmechanismen

Psychologische effecten: door regelmatig te lopen, ontstaan meer positieve verwachtingen en groeit het vertrouwen in eigen capaciteiten. Kenmerkend voor bv. depressieve mensen zijn lage verwachtingen over het eigen presteren en vaak ook een gevoel van hulpeloosheid. Wie begint met sporten, merkt al snel dat zijn of haar niveau verbetert en zal die verwachtingen moeten bijstellen. Lopen zorgt voor een succeservaring die het gevoel van hulpeloosheid kan verminderen; het uitgesproken negatieve zelfbeeld moet enigszins worden gecorrigeerd als blijkt dat er lichamelijk meer mogelijk is dan verwacht. Het bewegen betekent voor velen ook een verandering van copingstijl: in plaats van passief afwachten, komt er een actievere benadering van problemen, die de kans op een positieve ervaring significant vergroot. Meer hierover in B. Bakker, S. van Woerkom, Runningtherapie: Het standaardwerk voor lopers en professionals, Amsterdam, De Arbeiderspers, 2008.

De neurobiologische invalshoek: door de regelmatige lichamelijke inspanning kan je je lichamelijk én geestelijk beter gaan voelen, kunnen spanningen verminderen en kan je je beter bestand gaan voelen tegen de dingen die in het dagelijks leven op jou afkomen.

Invloed op de hartslagvariabiliteit (HRV): een lage HRV hangt sterk samen met een grote mate van stress. Runningtherapie, indien gecombineerd met voldoende rust tussendoor, kan de HRV helpen verbeteren.